Hoạt động phân phối bán lẻ hàng hóa của nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam được điều chỉnh bởi một cơ chế cấp phép chuyên biệt, trong đó Giấy phép kinh doanh và Giấy phép lập cơ sở bán lẻ là hai loại giấy phép quan trọng nhất mà doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) cần xem xét trước khi triển khai hoạt động kinh doanh. Tùy thuộc vào phạm vi hoạt động kinh doanh, doanh nghiệp FDI có thể phải xin Giấy phép kinh doanh, Giấy phép lập cơ sở bán lẻ hoặc đồng thời cả hai loại giấy phép này.

Giấy phép kinh doanh

Khoản 7 Điều 3 Nghị định số 09/2018/NĐ-CP định nghĩa hoạt động bán lẻ là việc bán hàng hóa cho cá nhân, hộ gia đình hoặc tổ chức khác để sử dụng vào mục đích tiêu dùng. Xét về bản chất, đây là hoạt động đưa hàng hóa đến người tiêu dùng cuối cùng trong chuỗi lưu thông hàng hóa.

Theo khoản 1 Điều 5 Nghị định số 09/2018/NĐ-CP, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài muốn thực hiện hoạt động mua bán hàng hóa và các hoạt động liên quan trực tiếp đến mua bán hàng hóa, bao gồm quyền phân phối bán lẻ, phải được cấp Giấy phép kinh doanh theo quy định.

Giấy phép kinh doanh là căn cứ pháp lý ghi nhận quyền của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được thực hiện hoạt động phân phối bán lẻ tại Việt Nam. Đây là điều kiện tiên quyết mà doanh nghiệp phải đáp ứng trước khi triển khai hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực này.

Tuy nhiên, đối với một số nhóm hàng hóa đặc thù hoặc nhạy cảm, việc tiếp cận thị trường của nhà đầu tư nước ngoài có thể bị hạn chế hoặc phải đáp ứng các điều kiện bổ sung theo quy định của pháp luật và các cam kết quốc tế của Việt Nam. Các nhóm hàng hóa thường được kiểm soát chặt chẽ bao gồm dầu, mỡ bôi trơn; gạo; đường; dược phẩm; vật phẩm đã ghi hình; sách, báo và tạp chí.

Giấy phép lập cơ sở bán lẻ

Bên cạnh Giấy phép kinh doanh, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài khi thành lập cơ sở bán lẻ tại Việt Nam phải thực hiện thủ tục xin cấp Giấy phép lập cơ sở bán lẻ. Yêu cầu này áp dụng đối với trường hợp doanh nghiệp FDI trực tiếp thành lập cơ sở bán lẻ hoặc trường hợp tổ chức kinh tế đã có cơ sở bán lẻ tại Việt Nam nhưng sau đó nhận vốn đầu tư nước ngoài và trở thành doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Khác với Giấy phép kinh doanh, Giấy phép lập cơ sở bán lẻ gắn với từng địa điểm kinh doanh cụ thể. Theo đó, mỗi cơ sở bán lẻ như siêu thị, cửa hàng, trung tâm thương mại hoặc điểm bán hàng độc lập đều phải được cấp giấy phép riêng theo quy định.

Đối với cơ sở bán lẻ thứ nhất, việc cấp phép thường được xem xét trên cơ sở đáp ứng các điều kiện pháp luật hiện hành. Tuy nhiên, khi doanh nghiệp có nhu cầu thành lập cơ sở bán lẻ từ cơ sở thứ hai trở đi, doanh nghiệp có thể phải thực hiện thủ tục Kiểm tra nhu cầu kinh tế (Economic Needs Test – ENT). Đây là cơ chế đánh giá tác động của việc thành lập cơ sở bán lẻ mới đối với quy hoạch phát triển thương mại, mật độ cơ sở bán lẻ và mức độ cạnh tranh trên thị trường địa phương.

Hiện nay, theo các cam kết mở cửa thị trường của Việt Nam trong một số hiệp định thương mại tự do, bao gồm Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – Liên minh châu Âu (EVFTA), thủ tục ENT đã được bãi bỏ đối với nhà đầu tư thuộc một số quốc gia thành viên nhất định.

Cơ quan có thẩm quyền

Theo quy định hiện hành, thẩm quyền cấp Giấy phép kinh doanh và Giấy phép lập cơ sở bán lẻ thuộc về Sở Công Thương nơi doanh nghiệp đặt trụ sở chính hoặc nơi dự kiến đặt cơ sở bán lẻ. Đối với một số trường hợp đặc thù theo quy định của Nghị định số 09/2018/NĐ-CP, Sở Công Thương phải lấy ý kiến chấp thuận của Bộ Công Thương trước khi quyết định cấp phép.

Đáng chú ý, trong bối cảnh đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước, dự thảo sửa đổi Nghị định số 09/2018/NĐ-CP đang đề xuất chuyển giao thẩm quyền cấp phép từ Bộ Công Thương về cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, nhằm đơn giản hóa và rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ.

Lưu ý:

• Giấy phép kinh doanh và Giấy phép lập cơ sở bán lẻ là hai loại giấy phép độc lập, có mục đích quản lý khác nhau và không thay thế cho nhau.
• Trong thực tiễn, doanh nghiệp có thể thực hiện đồng thời thủ tục xin cấp hai loại giấy phép này trong cùng một bộ hồ sơ.
• Các yêu cầu cấp phép nêu trên chỉ áp dụng đối với tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài và không áp dụng đối với doanh nghiệp thuần túy trong nước.

𝐋𝐈𝐍𝐂𝐎𝐍 𝐋𝐀𝐖 𝐅𝐈𝐑𝐌 – 𝐇𝐨̛̣𝐩 𝐭𝐚́𝐜 𝐯𝐮̛̃𝐧𝐠 𝐛𝐞̂̀𝐧

• Tại Hà Nội: Tầng 4, Tòa nhà Sudico, đường Mễ Trì, phường Từ Liêm, TP. Hà Nội
• Tại TP.HCM: 272 Đỗ Pháp Thuận, phường Bình Trưng, TP. Hồ Chí Minh
• Website: http://linconlaw.vn/
•  Email: Lawyer@linconlaw.vn
•  Facebook: https://www.facebook.com/Linconlawfirmm
• Linkedln: linkedin.com/in/lincon-law-firm-100b96201
•  Hotline: +84.987.733.358