Trong quan hệ thương mại, việc vi phạm hợp đồng được xem là “lá chắn” quan trọng giúp các bên bảo đảm nghĩa vụ đã cam kết. Về bản chất, đây là chế tài mang tính răn đe, yêu cầu bên vi phạm phải nộp một khoản tiền cho bên bị vi phạm dựa trên sự thỏa thuận từ trước. Tuy nhiên, ranh giới giữa việc áp dụng phạt thành công và bị cơ quan tài phán bác bỏ yêu cầu phạt thường rất mong manh nếu doanh nghiệp không nắm vững các quy định pháp lý.
Các trường hợp áp dụng phạt vi phạm Hợp đồng
Chế tài phạt vi phạm không tự nhiên phát sinh mà chỉ có hiệu lực khi (i) có hành vi vi phạm thực tế và (ii) có thỏa thuận giữa các bên. Trong thực tiễn giải quyết các tranh chấp chịu sự điều chỉnh của Luật Thương mại, các trường hợp phổ biến bao gồm:
– Vi phạm nghĩa vụ thực hiện: Bên có nghĩa vụ không thực hiện, thực hiện không đầy đủ hoặc thực hiện không đúng các cam kết về số lượng, chất lượng hàng hóa hoặc tiêu chuẩn kỹ thuật dịch vụ. Ví dụ, hàng hóa giao không đúng chủng loại, xuất xứ hoặc chất lượng không đạt chuẩn nhập khẩu là căn cứ xác đáng để áp dụng mức phạt vi phạm nếu Hợp đồng có quy định.
– Vi phạm tiến độ: Chậm trễ trong việc bàn giao sản phẩm, dịch vụ.
– Vi phạm các cam kết: Bao gồm các vi phạm về nghĩa vụ thanh toán, bảo mật thông tin, hoặc các nghĩa vụ khác mà các bên đã thỏa thuận là điều kiện để áp dụng chế tài phạt vi phạm.
Điều kiện thực hiện phạt vi phạm Hợp đồng
Chế tài phạt vi phạm phát sinh hiệu lực khi có sự hội tụ của hành vi vi phạm và sự thỏa thuận trước đó giữa các bên. (Ảnh: Internet)
Dưới góc độ thực thi, Hội đồng Trọng tài hoặc Tòa án chỉ chấp nhận yêu cầu phạt vi phạm khi thỏa mãn các điều kiện tiên quyết sau:
Thứ nhất, sự tồn tại của thỏa thuận phạt vi phạm: Đây là điều kiện cần và đủ. Pháp luật không cho phép áp dụng mức phạt vi phạm nếu các bên không có thỏa thuận bằng văn bản trong Hợp đồng hoặc phụ lục Hợp đồng. Tuy nhiên, thỏa thuận này không nhất thiết phải nằm trong Hợp đồng ban đầu mà có thể được xác lập qua các tài liệu giao dịch, thư từ, email trao đổi sau đó, miễn là thể hiện rõ ý chí của các bên về việc áp dụng phạt vi phạm.
Thứ hai, xác định hành vi vi phạm thực tế: Bên bị vi phạm có nghĩa vụ chỉ rõ hành vi vi phạm của đối tác so với các quy định, thỏa thuận cụ thể tại Hợp đồng.
Thứ ba, loại trừ các yếu tố miễn trách nhiệm: Hành vi vi phạm không thuộc các trường hợp bất khả kháng hoặc lỗi hoàn toàn từ phía bên yêu cầu phạt hoặc do thực hiện quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Mức phạt vi phạm Hợp đồng
Trong quan hệ thương mại: Theo Điều 301 Luật Thương mại, mức phạt đối với vi phạm nghĩa vụ hợp đồng do các bên thỏa thuận nhưng không được quá 8% giá trị phần nghĩa vụ hợp đồng bị vi phạm (trừ trường hợp phạt vi phạm trong dịch vụ giám định).
Lưu ý gì về phối hợp chế tài?
Trong trường hợp đối tác vi phạm nghĩa vụ thanh toán, doanh nghiệp hoàn toàn có quyền yêu cầu kết hợp cả hai chế tài: (i) Phạt vi phạm (dựa trên thỏa thuận, tối đa 8%) và (ii) Lãi chậm trả (dựa trên lãi suất nợ quá hạn trung bình trên thị trường theo Điều 306 Luật Thương mại). Đây là hai chế tài độc lập, không loại trừ lẫn nhau và thường được trọng tài chấp nhận áp dụng đồng thời.
Đồng thời, cần ghi rõ trong Hợp đồng việc áp dụng đồng thời cả “Phạt vi phạm” và “Bồi thường thiệt hại”. Luật Thương mại quy định nếu các bên không có thỏa thuận phạt vi phạm thì chỉ được bồi thường thiệt hại; nếu có thỏa thuận phạt thì được áp dụng cả hai (nhưng phải chứng minh thiệt hại thực tế).
Trên đây là các nội dung cần lưu ý khi soạn thảo, đàm phán hợp đồng trong lĩnh vực thương mại nhằm đảm bảo tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của mỗi bên, hạn chế rủi ro khi phát sinh tranh chấp.
https://linconlaw.vn/hop-dong-ky-boi-dai-dien-theo-phap-luat-van-co-the-vo-hieu/
https://linconlaw.vn/bat-buoc-thoa-thuan-trong-tai-trong-hop-dong-khong/
Legal basis:
- Labor Code 2019
- Decree No. 219/2025/ND-CP on Foreign Workers Working in Vietnam
𝐋𝐈𝐍𝐂𝐎𝐍 𝐋𝐀𝐖 𝐅𝐈𝐑𝐌 – 𝐇𝐨̛̣𝐩 𝐭𝐚́𝐜 𝐯𝐮̛̃𝐧𝐠 𝐛𝐞̂̀𝐧
- Tại Hà Nội: Tầng 4, Tòa nhà Sudico, đường Mễ Trì, phường Từ Liêm, TP. Hà Nội
- Tại TP.HCM: 272 Đỗ Pháp Thuận, phường Bình Trưng, TP. Hồ Chí Minh
- Website: http://linconlaw.vn/
- Email: Lawyer@linconlaw.vn
- Facebook: https://www.facebook.com/Linconlawfirmm
- Linkedln: linkedin.com/in/lincon-law-firm-100b96201
- Hotline: +84.987.733.358
