Giữa bối cảnh môi trường kinh doanh đề cao sự linh hoạt và vấn đề hợp tác lâu dài, hòa giải thương mại đang được nhìn nhận như một cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả và “ít đối đầu”. Không chỉ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí, phương thức này còn góp phần phòng ngừa tổn hại không đáng có đến mối quan hệ của doanh nghiệp với đối tác – điều mà các phương thức khởi kiện khó có thể đạt được.
Có thể giải quyết tranh chấp mà vẫn giữ hòa khí kinh doanh?
Thực tiễn khi phát sinh tranh chấp trong quá trình thực hiện hợp đồng, các bên thường lựa chọn khởi kiện tại Tòa án hoặc Trọng tài thương mại như những phương thức phổ biến nếu khi như không thể tự tìm tiếng nói chung. Tâm lí chung đối với khái niệm “giải quyết tranh chấp” đa phần là phân định thắng – thua bằng những biện pháp mang tính chất cưỡng chế. Điều này đồng nghĩa với việc, đa phần sẽ không thể tiếp tục mối quan hệ hợp tác một khi không may có bất đồng phát sinh.
Tuy nhiên, tranh chấp cần được hiểu là sự kiện bình thường trong mối quan hệ kinh doanh. Bất đồng phát sinh đôi khi đơn giản là việc từng bên có cách hiểu khác nhau đối với một hoặc một số nội dung tại hợp đồng, tuy nhiên bản thân họ không thể tự đi đến thống nhất.
Hòa giải thương mại – một biện pháp ít được chú ý đến – mang tính mềm dẻo hơn so với Trọng tài hoặc Tòa án, khi này có thể là một phương thức “thân thiện”, hiệu quả trong việc tránh tổn hại mối quan hệ kinh doanh không đáng có. Thực chất, phương thức này có nhiều điểm tương đồng với thương lượng, tuy nhiên có thêm sự hỗ trợ từ một bên thứ ba độc lập. Hòa giải viên – bên trung gian đóng vai trò dẫn dắt khách quan, gợi ý phương án giải quyết khả thi và giúp tìm tiếng nói chung thông qua thỏa thuận hoàn toàn tự nguyện.
Đây là một trong những hình thức giải quyết tranh chấp được quy định tại Luật Thương mại 2005:
“Điều 317. Hình thức giải quyết tranh chấp
1. Thương lượng giữa các bên.
2. Hoà giải giữa các bên do một cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân được các bên thỏa thuận chọn làm trung gian hoà giải.
3. Giải quyết tại Trọng tài hoặc Toà án.”
Theo quy định của pháp luật hiện hành, hòa giải thương mại (hòa giải ngoài Tòa án) có thể được lựa chọn để giải quyết tranh chấp giữa các bên phát sinh từ hoạt động thương mại hoặc trong đó ít nhất một bên có hoạt động thương mại, cũng như tranh chấp khác giữa các bên mà pháp luật quy định được giải quyết bằng hòa giải thương mại.
Hòa giải thương mại, ưu điểm và hạn chế?
Trong quy trình hòa giải thương mại, tự nguyện và bình đẳng là nguyên tắc ưu tiên được đảm bảo thực hiện.
Pháp luật Việt Nam hiện hành cho phép các bên tranh chấp lựa chọn Quy tắc hoà giải của tổ chức hòa giải hoặc tự thỏa thuận về trình tự, thủ tục. Chỉ trong trường hợp không có thỏa thuận, hoà giải viên sẽ đề xuất quy trình phù hợp. Các vấn đề khác như hòa giải viên thương mại, địa điểm, thời gian cũng theo sự thống nhất của các bên phù hợp mong muốn cùng tính chất của vụ việc. Các bên đồng thời có toàn quyền định đoạt về nội dung hòa giải hoặc chấm dứt hòa giải.
So sánh với khởi kiện tại Tòa án hoặc Trọng tài, hòa giải thương mại được đánh giá là ngắn gọn vượt trội về mặt thời gian (thường giải quyết xong trong một hoặc vài ngày) cũng như tiết kiệm đáng kể chi phí (chỉ chi trả phí hoà giải viên và lệ phí trung tâm). Lợi ích vượt trội khi các bên quyết định lựa chọn hòa giải xuất phát là khả năng tiếp tục duy trì mối quan hệ hợp tác lâu dài nếu như tìm được tiếng nói chung và đi đến đồng thuận. Hơn nữa, toàn bộ thông tin, giao dịch liên quan vụ việc hoà giải được giữ hoàn toàn bí mật do sẽ không có hồ sơ chính thức nào được lập trong quá trình hòa giải, xóa tan lo ngại về tổn hại uy tín doanh nghiệp hoặc rò rỉ bí mật kinh doanh.
Tuy nhiên, bởi tranh chấp được giải quyết trên tinh thần tự nguyện, việc thi hành kết quả hòa giải thành cũng sẽ phụ thuộc vào thiện chí cao của từng bên với trách nhiệm tự cam kết. Trong trường hợp không cẩn trọng tại giai đoạn hòa giải, việc giải quyết tranh chấp về sau khi khởi kiện ra Trọng tài hoặc Tòa án có thể gặp bất lợi.
Cần lưu ý gì nếu lựa chọn hòa giải thương mại?
Bắt buộc tồn tại thỏa thuận bằng văn bản để tranh chấp được giải quyết thông qua phương thức hòa giải thương mại. Các bên có thể thống nhất xác lập thỏa thuận này dưới hình thức điều khoản tại hợp đồng về phương thức giải quyết tranh chấp hay trong một thỏa thuận độc lập. Thỏa thuận hòa giải được xác lập hợp lệ theo quy định trước, sau khi xảy ra tranh chấp hoặc tại bất cứ thời điểm nào của quá trình giải quyết tranh chấp đều được công nhận giá trị áp dụng.
Nội dung thỏa thuận hòa giải thương mại được khuyến nghị xây dựng cụ thể, rõ ràng trên cơ sở phòng ngừa rủi ro một cách cẩn trọng nhất, bao gồm trung tâm hòa giải lựa chọn, số lượng cùng tiêu chuẩn hòa giải viên, hay ngôn ngữ giải quyết tranh chấp… Bên cạnh đó, có thể cân đối ở mức độ tương đối về thời hạn tối đa hoàn thành quá trình hòa giải thương mại để tránh trường hợp kéo dài hết thời hiệu khởi kiện, nếu xảy ra trường hợp xấu nhất là hòa giải không thành. Trong đó, thời hiệu khởi kiện áp dụng đối với tranh chấp thương mại thường là 2 năm.
Lựa chọn hòa giải viên cũng là một vấn đề quan trọng. Tuy không đóng vai trò quyết định hay có thẩm quyền ra phán quyết, hòa giải viên cần có năng lực, kiến thức và kinh nghiệm phù hợp để dẫn dắt các bên trao đổi thông tin, làm rõ quan điểm, tháo gỡ khúc mắc, hiểu lầm và thương lượng “thêm một lần nữa” để cùng hướng đến giải pháp chung mang tính khả thi và thực tiễn. Danh sách của hòa giải viên có thể được tìm thấy từ thông tin công bố bởi tổ chức hòa giải thương mại hoặc bởi Sở tư pháp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương.
>> GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP THƯƠNG MẠI, CHỌN TRỌNG TÀI HAY TÒA ÁN? https://linconlaw.vn/giai-quyet-tranh-chap-thuong-mai-chon-trong-tai-hay-toa-an/
>> LUẬT SƯ LÀM GÌ TẠI PHIÊN TÒA DÂN SỰ SƠ THẨM? https://linconlaw.vn/luat-su-lam-gi-tai-phien-toa-dan-su-so-tham/
Căn cứ pháp lý:
- Luật Thương mại 2005.
- Nghị định 22/2017/NĐ-CP về hòa giải thương mại.
𝐋𝐈𝐍𝐂𝐎𝐍 𝐋𝐀𝐖 𝐅𝐈𝐑𝐌 – 𝐇𝐨̛̣𝐩 𝐭𝐚́𝐜 𝐯𝐮̛̃𝐧𝐠 𝐛𝐞̂̀𝐧
- Tại Hà Nội: Tầng 4, Tòa nhà Sudico, đường Mễ Trì, phường Từ Liêm, TP. Hà Nội
- Tại TP.HCM: 272 Đỗ Pháp Thuận, phường Bình Trưng, TP. Hồ Chí Minh
- Website: http://linconlaw.vn/
- Email: Lawyer@linconlaw.vn
- Facebook: https://www.facebook.com/Linconlawfirmm
- Linkedln: linkedin.com/in/lincon-law-firm-100b96201
- Hotline: +84.987.733.358
